હેબર પ્રક્રિયામાં વપરાતો ડાયહાઈડ્રોજન વાયુ કુદરતી વાયુમાંથી મળતા મિથેનની ઊંચા તાપમાનની વરાળ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઉત્પન્ન થાય છે. બે તબક્કાની પ્રક્રિયાના પ્રથમ તબક્કામાં $CO$ અને $H_2$ નું નિર્માણ થાય છે. બીજા તબક્કામાં,પ્રથમ તબક્કામાં બનેલા $CO$ ની વધુ વરાળ સાથે વોટર ગેસ શિફ્ટ પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,
$CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \longleftrightarrow CO_{2(g)} + H_{2(g)}$
જો $400^{\circ}C$ તાપમાને એક પ્રક્રિયા પાત્રમાં $CO$ અને વરાળનું સમાન મોલર મિશ્રણ એવી રીતે ભરવામાં આવે કે જેથી $P_{CO} = P_{H_2O} = 4.0 \ bar$ થાય,તો સંતુલન સમયે $H_2$ નું આંશિક દબાણ કેટલું હશે? $400^{\circ}C$ તાપમાને $K_p = 10.1$ છે.
$CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \longleftrightarrow CO_{2(g)} + H_{2(g)}$
જો $400^{\circ}C$ તાપમાને એક પ્રક્રિયા પાત્રમાં $CO$ અને વરાળનું સમાન મોલર મિશ્રણ એવી રીતે ભરવામાં આવે કે જેથી $P_{CO} = P_{H_2O} = 4.0 \ bar$ થાય,તો સંતુલન સમયે $H_2$ નું આંશિક દબાણ કેટલું હશે? $400^{\circ}C$ તાપમાને $K_p = 10.1$ છે.
(D) ધારો કે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને હાઇડ્રોજન વાયુ બંનેનું આંશિક દબાણ $p$ છે. આપેલી પ્રક્રિયા છે:
$CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \longleftrightarrow CO_{2(g)} + H_{2(g)}$
પ્રારંભિક: $4.0 \ bar \quad 4.0 \ bar \quad 0 \quad 0$
સંતુલન સમયે: $(4.0 - p) \ bar \quad (4.0 - p) \ bar \quad p \ bar \quad p \ bar$
આપેલ છે કે $K_P = 10.1$
હવે,
$\frac{P_{CO_2} \times P_{H_2}}{P_{CO} \times P_{H_2O}} = K_P$
$\frac{p \times p}{(4.0 - p)(4.0 - p)} = 10.1$
$\frac{p}{4.0 - p} = \sqrt{10.1} = 3.178$
$p = 12.712 - 3.178p$
$4.178p = 12.712$
$p = 3.04 \ bar$
તેથી,સંતુલન સમયે $H_2$ નું આંશિક દબાણ $3.04 \ bar$ હશે.
$CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \longleftrightarrow CO_{2(g)} + H_{2(g)}$
પ્રારંભિક: $4.0 \ bar \quad 4.0 \ bar \quad 0 \quad 0$
સંતુલન સમયે: $(4.0 - p) \ bar \quad (4.0 - p) \ bar \quad p \ bar \quad p \ bar$
આપેલ છે કે $K_P = 10.1$
હવે,
$\frac{P_{CO_2} \times P_{H_2}}{P_{CO} \times P_{H_2O}} = K_P$
$\frac{p \times p}{(4.0 - p)(4.0 - p)} = 10.1$
$\frac{p}{4.0 - p} = \sqrt{10.1} = 3.178$
$p = 12.712 - 3.178p$
$4.178p = 12.712$
$p = 3.04 \ bar$
તેથી,સંતુલન સમયે $H_2$ નું આંશિક દબાણ $3.04 \ bar$ હશે.
Explore More
Similar Questions
તાપમાન $T$ પર પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $4 \times 10^{-4}$ છે. સમાન તાપમાને પ્રક્રિયા $NO_{(g)} \rightleftharpoons \frac{1}{2}N_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)}$ માટે $K_c$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
DifficultAIEEE 2004
View Solutionવાયુ અવસ્થાની પ્રક્રિયા $2A_{(g)} \rightleftharpoons A_{2(g)}$ માટે $400 \ K$ તાપમાને $\Delta G^{\circ} = +25.2 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K_{C}$ નું મૂલ્ય $...... \times 10^{-2}$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો) $[$ઉપયોગ કરો: $R = 8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$,$\ln 10 = 2.3$,$\log_{10} 2 = 0.30$,$1 \ atm = 1 \ bar]$ $[$antilog $(-3.3) = 5.01 \times 10^{-4}]$
પ્રક્રિયા $N_2O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ માટે,$300 \ K$ તાપમાને $K_p = 0.492 \ atm$ છે. સમાન તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે $K_c$ . . . . . . $\times 10^{-2}$ છે. (આપેલ છે: $R = 0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$)
DifficultJEE MAIN 2024
View Solutionપ્રક્રિયાઓ $NO_{(g)} + 1/2 O_{2(g)} \rightleftharpoons NO_{2(g)}$ અને $2NO_{2(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)} + O_{2(g)}$ માટે નિયત તાપમાને સંતુલન અચળાંક અનુક્રમે $K_1$ અને $K_2$ છે. જો $K_1$ નું મૂલ્ય $4 \times 10^{-3}$ હોય,તો $K_2$ નું મૂલ્ય .... થશે.
Medium
View Solution$2 \ L$ ની ક્ષમતા ધરાવતા બંધ પાત્રમાં $1 \ mole$ $HI$ ને ગરમ કરવામાં આવે છે. સંતુલન સમયે અડધો મોલ $HI$ વિયોજિત થાય છે. પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
MediumKCET 2022
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo